Nguồn gốc và tập tục của Tết Hàn thực ở Trung Quốc

Tết Hàn thực

Cũng giống như Việt Nam, Trung Quốc cũng có Tết Hàn thực. Đây là một ngày lễ truyền thống của xứ sở tỷ dân. Vậy nguồn gốc và tập tục trong ngày lễ này của Trung Quốc ra sao, hãy cùng ChineseRd đi sâu vào tìm hiểu nhé!

Tìm hiểu: Sự tích và ý nghĩa ngày lễ Vu Lan

Tết Hàn thực diễn ra vào 105 ngày sau Đông chí và trước Tết Thanh minh một, hai ngày. Đây là ngày lễ duy nhất được đặt tên theo phong tục ẩm thực của Trung Quốc.

Nguồn gốc

Theo ghi chép của “Sử Ký”, từ thời Xuân Thu, con trai của Tấn Hiến Công là Trùng Nhĩ lưu vong 19 năm. Hiền sĩ Giới Tử Thôi luôn ở bên, hết lòng phò tá. Thậm chí còn “cắt thịt cho chủ ăn”. Sau này, Trùng Nhĩ dốc sức vì nước, trở thành minh quân Tần Văn Công. Nhưng Giới Tử Thôi không ham bổng lộc, mai danh ẩn tích trên núi với mẹ. Tấn Văn Công do muốn ép ông xuống núi để gặp mặt nên đã hạ lệnh phóng hoả đốt rừng. Giới Tử Thôi nhất quyết không đi, cuối cùng bị lửa thiêu chết.

Tấn Hiền Công vô cùng cảm kích trước tấm lòng của Giới Tử Thôi. Vua đã mai táng ông trên núi và lập miếu thờ. Để tưởng nhớ ông, vua hạ lệnh kiêng lửa và ăn đồ nguội. Đây là nguồn gốc ra đời của Tết Hàn thực. 

Trước thay đổi lịch vào đầu nhà Thanh, Tết Thanh Minh được đặt sau Tết Hàn thực hai ngày. Sau cải cách, Tết Hàn thực được đặt trước Tết Thanh minh một ngày. Từ thời Xuân Thu đến này, Tết Hàn thực đã có lịch sử hơn 2600 năm. Trải qua nhiều năm, ngày lễ truyền thống này đã hoà vào với Tết Thanh minh. Đồ nguội tượng trưng cho trung thành, liêm khiết, ca ngợi sự trong sạch trong chính trị.

Tập tục của Tết Hàn thực 

Cấm lửa – Tết Hàn thực

Thời xưa, Tết Hàn thực cũng được gọi là “Ngày cấm khói”. Nhà nhà đều kiêng lửa và ăn đồ nguội. Nhưng do sự hối lỗi với người hiền triết đã khuất và lặp lại từ Đông Hán đến Nam Bắc Triều nên được hoàng thất nhà Đường chấp nhận và tham gia.

Trong tác phẩm “Vọng Giang Nam – Siêu Nhiên Đài Tác” của Tô Thức, câu thơ “Khơi ngọn lửa đun trà” là nói đến việc đun trà của nhà thơ sau Tết Hàn thực. Tập tục kiêng lửa, ăn đồ nguội ở dân gian Sơn Tây kéo dài một ngày. Chỉ có một vài nơi mới có tập tục kiêng lửa ba ngày.

Bái tổ 

Tập tục tảo mộ, cúng tổ từ Nam Bắc Triều đến trước thời nhà Đường được gọi là “Dã tế”. 

Ẩm thực

Đồ nguội ăn trong ngày lễ gồm: Cháo Hàn thực, mỳ Hàn thực, tương Hàn thực, xôi nếp cẩm, nước đường. Đồ ăn được cúng gồm: bánh én (bánh hình con én), bánh rắn quấn thỏ, bánh táo Tàu, bánh Thanh Đoàn Tử,… Đồ uống gồm hơn 10 loại như rượu, trà (lá trà được hái vào mùa xuân năm đó), nước khoáng,…

Trong đó, đa số đều có ngụ ý sâu sắc như “bánh rắn quấn thỏ”. Tục ngữ có câu: “Rắn quấn thỏ, ắt có phúc” mang nghĩa mong dân giàu nước mạnh. Hay “bánh Tử Thôi yến”, theo phương ngữ ở Giới Hưu, Sơn Tây có nghĩa “nhớ mãi” không quên Giới Tử Thôi đức độ. 

Rắn quấn thỏ
Bánh Rắn quấn thỏ

Ngâm thơ – Tết Hàn thực 

Vào Tết Hàn thực, các nhà văn thường nhớ da diết quê hương và người thân. Họ thường mượn cảnh sinh tình, cảm hứng dồi dào. Theo thống kê, chỉ trong “Toàn Đường Thi” đã có hơn 300 bài của các nhà thơ lớn như Đường Huyền Tông, Trương Thuyết, Đỗ Phủ, Hàn Dũ, Liễu Tông Nguyên. Trong số các ca khúc của Tống Kim Nguyên đã có hơn 100 bài. Điều đó đã trở thành một nét nghệ thuật độc đáo trong nghệ thuật thơ ca Trung Quốc. 

Đỗ Phủ
Đỗ Phủ

Thanh lọc cơ thể 

Vào mùa xuân, phụ nữ thường hay có nỗi lo âu nên trong Tết Hàn thực có thể đi du xuân cho khuây khoả, phòng bệnh về tinh thần. Đàn ông thường không có nỗi lo này, nhưng mùa xuân chứng can khí thường tăng, tính cách trở nên thất thường. Ngày lễ này có tác dụng điều chỉnh lại tâm trạng. Trải qua 5000 năm văn hoá, Tết Hàn thực và Tết Thanh minh hoà làm một, là ngày lễ tưởng nhớ tổ tiên.

Giá trị cốt lõi của Tết Hàn thực 

Phong tục tập quán

Tết Hàn thực có lịch sử 2640 năm và không ngừng phát triển qua các triều đại. Tết Hàn thực chứa đựng nỗi lo cho tổ quốc, tình yêu nước và tinh thần cống hiến hết mình mà không màng danh lợi của Giới Tử Thôi. Đây cũng là nguyên tắc của xã hội xưa và là sợi dây gắn bó sự đoàn kết dân tộc. Cho đến nay vẫn luôn mang ý nghĩa quan trọng.

Văn hoá

Trong lịch sử, các hoạt động vào ngày lễ đều gắn với kiêng lửa và ăn đồ lạnh để tưởng nhớ Giới Tử Thôi. Sau đó dần trở thành ngày tảo mộ và cúng bái tổ tiên. Trong đó, chứa đựng quan điểm trung thành, hiếu thảo, chính trực; phù hợp với những gì xã hội Trung Quốc cổ đại cần. Phát triển đến thời hiện đại, Tết Hàn thực đã trở thành ngày lễ tưởng nhớ các bậc tiên liệt cách mạng và là hình thức quan trọng để giáo dục thanh thiếu niên.

Nghệ thuật

Trong quá trình phát triển ngày lễ đã cho ra đời rất nhiều tác phẩm văn học. Trong thơ ca qua các thời kỳ, những câu thơ nhắc đến ngày lễ này từ Khuất Nguyên thời Chiến Quốc, Tôn Sở thời Tây Tấn đến đương đại vẫn không ngừng xuất hiện.

Trên đây là những giới thiệu của ChineseRd về nguồn gốc và tập tục của ngày lễ kiêng lửa, ăn đồ lạnh ở Trung Quốc. Mong rằng thông tin trên sẽ giúp ích cho bạn!

Xem thêm: Người Trung Quốc ăn gì vào ngày mùng 8 tháng chạp 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *